بلَصن
نا بؤ دةستور
ئةوةي وةك
ثصشنوسي
دةستور
بةخةلَكي
عصراق دراوة
تا لة ناوةندي
ئةم مانطةدا
لة طشت ثرسييةكدا
دةنطي لةسةر
بدةن زياتر لة
قسةي هةلةق
و مةلةق دةضصت
نةك دةستور بؤ
ولآتكي ثر كصشةي
وةك عصراق.
جصطاي داخيشة
كة هةموو دةزطا
ثأوثاطةندةيةكاني
كوردوستان كة
طؤأةثاني
بلآوكردنةوةي
بيري تةسكي
حيزبة
خصلَةكييةكاني
كورد و
سةركردةكانيانن
هةولَصكي
بةرفراوانيان
دةست ثص
كردووة تا خةلَكي
كوردوستان
هان بدةن كة
دةنطي بةلًَص
بدةن بةو
دةستورة بص
كةلَكة. هةتا
زؤر هونةر
مةند و
نوسةريش بون
بة بلاندطؤي
حيزبةكان و لة
دةزطاي بلآوكردنةوةي
ئةو
حيزبانةوة
داوا لة خةلَكي
كوردوستان
دةكةن كة
دةنطي بةلَي
بدةن بة دةستورةكة
و ئةوانيش وةك
حيزبةكان ئةو
ثاساوة هةلَةية
دةهصننةوة كة
"دةستورةكة
هةموو مافةكاني
كوردي تصدا
نيية,
بةلآم لةم كاتةدا
لةوة زياتر
بةدةست نايةت,
بؤية دةبصت ثصي
أازي بين"
ئةمةش
بيركردنةوةيةكي
زؤر هةلَة و
خؤ هةلَخةتصنةرانةية
و زادةي بيري
كةساني خؤ بة
بضوك زان و
نةشارةزان.
ئةم
ثرسيارانة
دةبصت أوو بة
أووي
خاوةناني ئةم
بؤضونة
هةلَةية
بكرصنةوة:
كامانةن ئةو
مافانةي كورد
كةلةم
دةستورةدا
نين؟ كص ثصش
لة ودي هصناني
ئةو مافانة
دةطرصت؟ بة ض
هؤيةك و
أصبازصكي
سياسي و
سةربازي نياز
بة ثصش
طرتنيان
هةية؟ هةر
وةها كصن ئةو
بأيار دةر و
لصكؤلَةرةوة
سياسي و
سةربازية
كوردانةي كة
بةبص
ئاطاداري
كورد
بأياريان دا
كة ئةو مافانة
لةم كاتةدا
نايةنةدي و
ئصمةش وةك نةتةوة
تواناي
بةرةنطاربونةوةي
بةرهةلَستكارةكانمان
نيية؟
بةلآم لة
أاستيدا
ئةوةي لةو
دةستورةداية
تةواو ئةوة
بووة و
هةندصكيش
زياتر لةوة
بووة كة حيزبة
كوردييةكان و
سةركردايةتية
خصلَةكصكانيان
هةرطيز
خةويان ثصوة
بينيوة. ئةوان
زؤر بةوة
كومتريش أازي
دةبن ئةطةر
ترسي ئةوةيان
نةبصت كة
جةماوةر
لصيان أاثةأصت
و مةناثؤلَي
سةركردايةتي
كردني
كوردوستانيان
لة ذصر دةست
دةربهصنصت.
ئةو لاوازي
بيرةش لة ناو
كورددا
لةوةوة سةري
هةلَداوةكة
هصشتا كورد لة
ديدي حيزب و
سةركردة
كانيدا طةلصكي
جياواز نيية و
كةمينةيةكن
لة ناو ئةو
ولآتانةدا كة
تصيدا دةذين و
دةبصت خةبات
بؤ وةدةست هصناني
مافي
كةمينةيي
خؤيان بكةن
بؤية هةرطيز
ناضنة طفت و
طؤوة وةك
هاوتايةك
بةلَكو هةميشة
وةك
كومينةيةكي
ماف خوراو قسة
دةكةن كة تةنها
نيازي
باشكردني
هةلومةرجةكةيان
هةية لة
ضوارضصوةي
ئةو
ولآتانةدا كة
بة زؤر كوردوستانيان داطير
كردووة. جا
ئيتر لة كاتي
هةلَفريواندني
كورددا بؤ
أاثةأين
دروشمي
سةركردايةتي
كورد
هةرضييةك
بوبصت,
كردةوةيان
هةرطيز لةو
ضوارضصوة
هةلَةية تص
نةثةأيووة.
أةنطة كصشةي
كةسصكي غةيرة
كوردي ناو
عصراق لةمةأ
ئةم دةستورة
ئةوة بصت كة
دةستورةكة
ناشيانة
نوسراوة و زؤر
بةندي دذ
بةيةكي تصدان
كة كاري بةأصوة
بردني
ولآتةكة
ئةستةم دةكات
ئةطةر دةستورةكة
ثةيأةو بكرصت.
بةلآم
كصشةي كورد لةمةأ
ئةم دةستورة
زؤر لةوة
طةورة ترة و
ئةطةر خلَك
دةنطي بةلَصي
ثص بدةن و
ببصت بة
دةستورصكي
ياسايي, ئةوا
كورد
طةورةترين
دؤراني مصذوي
لة بواري
سةربازي و
سياسي’ و
ئابوريدا بؤ
خؤي تؤماردةكات.
بصطومان من
ئةم بؤضونة
لةو أوانطةيةوة
دةرنابأم كة
كورد دةبصت
داواي
جيابونةوة و
سةربةخؤي
بكات, بةلآم
مانةوةي كورد
لة ضوارضوةي
عصراقدا
دةبصت لةسةر
بنةماي
يةكساني دابأصذرصت
و دةستوري
عصراقيش
دةبصت دةستورصك
بصت دةرفةتي
ضةوسانةوةي
كورد بؤ
هةرصمةكاني
تري عراق
نةيةلَصتةوة.ئةمةش
بةم جؤرةي
خوارةوة دةكرصت:
يةكةم, بةهيض
جؤرصك كورد
نابصت ياري
أصذة لة هيض
بوارصكدا لة
طةلَ عةرةبي
عصراقدا بكات.
ئةمةش
دةبصت بة
كردةوةبصت و
بة ثصي بةرنامةيةكي
دياري كراو
بصت نةك بة
دروشمي ثروثوض.
ضونكة زؤر
طوصمان لة
دروشمي
فيدرالَي
جوطرافي بوو
كةضي باسي
سةرذمصري و
طشت ثرسي دةكةن
تا
كوردوستاني
بوني كةركوك
بسةلمصنن وة
زؤر شوصني تر
كة بة درصذايي
مصذوو بةشصك
بوون لة
كوردوستان
كةضي ئصستا
هةرباسيشيان
لصوة ناكرصت
ضونكة
دصمؤطرافياي
شوصنكة
طؤأدراوة
لةوانة خودي
شاري موسل.
بؤية ثصش
ئةوةي ئصمة لةطةلَ
خةلَكي ترا
باسي
كوردوستان
بكةين دةبصت
خؤمان بزانين
كة
كوردوستانةكةمان
كوصية و
سنورةكةي
دياري بكةين و
ئةو أاستييةش
بةسةر
بةرامبةرةكةماندا
بسةثصنين كة
ئصمة دصينة
طفتوطؤوة كة
ضؤنصتي
هاوبةشي
كردنمان لة دروستكردني
عصراقدا طةلَ
يةكدا باس
بكةين نك ضةندصتي
خاك و
مافةكانمان
دياري بكةين
ضونكة ئةوانة شتصكن
كة ئصمة خؤمان
دياري دةكةين,
هؤي ئةمةش ديارة
و دةطةأصتةوة
بؤ ئةو
دياردةيةي كة
عةرةبي عصراق
نايةن داواي
مافي خؤيان لة
ئصمة بكةن,
بؤية ئصمةش بة
ئةركي خؤماني
نازانين باسي مافةكانمانيان
لةطةلَدا
بكةين ضونكة
ئةطةر كردمان
ئةوا ئةوان
دةبن بة خاوةن
مالَ و ئصمةش
بة هاوولآتي
دةرةجة دوو.
دووهةم, لة أوي
سةربازييةوة
هةرصمي كوردوستان
دةبصت يةكسان
بصت بة كؤي
هةرصمةكاني
تري عصراق تا
تةبايي
سةربازي و
ئاسايشي ناوخؤيي
عصراق لاسةنط
نةبصت. بؤ
نمونة ئةطةر
سوثاي
هةرصمةكاني
تري عراق يان
سوثاي عصراق
كة لة ذصر
دةستي
حكومةتي فيدرالدا
بصت هةزار
تانك و سةد
فأؤكة
سةربازيان
هةبصت, سوثاي
كوردوستانيش
دةبصت هةمان
هصزي هةبصت.
ئةركي
دةستوري
عصراق ئةوة
دةبصت كة ئةو
جؤرة
هةماهةنطيانة
دياري بكات
نةك سوثايةكي
بةهصز بؤ
عقراق دروست
بكات و هصزصكي
بضوكي سنور
ثارصزيش بؤ
كورد كة
بةرذةوةندي
سةرةك خصلَةكاني
كورد بثارصزن
بةلآم هةرطيز
لة تواناياندا
نةبصت كة
هصرشي دةرةكي
بؤ سةر كوردوستان
أابطرن.
ئةمةش كاتصك
ئةكرصت كة كورد
خؤي واز لةو
شصوازة
خصلَةكية
بهصنن كة تا ئيستا
لة أوي
سةربازييةوة
ثةيأةويان
كردووة و هةر
حيزبصك يان
خصلَصك طروثص
ضةكداري
سةربةخؤي هةبووة
كة زياتر بؤ
داثلَؤسيني
يةكتري بةكار هاتون.
ئصمة دةمصكة
لة طرنطي ئةم
هةنطاوة طةيشتوين
و ضةند
سالَصكة بة
نوسيت داوا لة
ثارلةمان و
سةركردة كاني
كورد دةكةين
كة خؤيان ئامادة
بكةن و ئةو
هةنطاوة
سةربازيية
طرنطة بنصن, بةلآم
وا ديارة
بةرذةوةندي
شةخسي
سةركردة و حيزبةكان
لة سةروةري
كوردوستان
طرنطترن لاي ئةو
بةأصزانة
بؤية تا ئيستا
باس لة دروست
كردني سوثاي
سةربةخؤي
كوردوستان
ناكرصت و طةليش
بةوة هةلَ
دةخةلَةتصنن
كة هصزي
ثصذمةرطة ميليشيا
نية و دةبصت
وةك خؤي
بمصنصتةوة و
زؤر خؤشيان بة
بةختةوةر
دةزانن كة
أصيان ثص
دةدرصت هةندص
لةو هصزي
ثصذمةرطةية
بثارصزن.
سصهةم, لة
أوي
ئابورييةوة
هةرصمةكاني
عصراق دةبصت
بة تةواوي
سةربةخؤ بن و
حكومةتي
فيدرال نابصت
دةستةلآتي
بةسةر هيض
سارضاوةيةكي
ئابوريدا
هةبصت. وة ئةو
بأة ثارةيةي
كة ثصويستة بؤ
بةأصوة بردني
دامودةزطاكاني
حكومةتي
فيدرال دةكرصت
وةك ثارة بة
يةكساني لة
هةرصمةكان
وةربطرصت
سالآنة, يان
باجصكي
تايبةت
بخرصتة سةر كالآكان
تا بةودجةي
ثصويست بؤ
حكومةتي فيدرالً
دابين بكرصت
كة بأصكي زؤر
كةم دةبصت
ضونكة لةو
شصوازي
بةأصوة
بردنةدا كة
ئصمة بة شياوي
دةزانين بؤ
عصراق زؤربةي
كارةكان لة
لآيةن هةرصمةكان
َخؤيانةوة
دابين دةكرصن
و ئةركي حكومةتي
فيدرالَ
تةنها
هةماهةنط
كردني ثةيوةندصكان
دةبصت لة
نصوان
هةرصمةكاندا.
لة أاستيدا
من زؤر
بةلامةوة
سةيرةكة
سةركردايةتي
كورد باس لةوة
دةكات كة
أصذةيةك لة
داهاتي
كوردوستان
بدات بة
حكوموتي
فيدرالَ و
دةستةلآتيش بدات
بة حكومةتي
فيدرال تا ئةو
سةرضاوة
نةوتيانةي
كوردوستان
بةأصوةبةرن
كة ثصشتر
دامةزراون
بصئةوةي باس
لةوة بكرصت كة
ضؤن داهاتي هةرصمةكاني
تري عصراق
دابةش
دةكرصت.
ثصش هةموو شتصك
كورد نةك
نابصت
دلَؤثصك
نةوتي
كوردوستان بدات
بة بصطانة,
بةلَكو دةبصت
داواي
قةرةبووكردنةوةي
هةشتا سالَ
تالآنكردني
نةوتي كوردوستان
بكاتةوة و
بيكات بة
خالَصكي
طفتوطؤكردن.
ئةطةر
عصراق
فيدرالَي
دةبصت, دةبصت
هةموو
هةرصمةكان بة
هةمان ياسا
بةأصوة
ببرصن’, بةلآم
تائيستا باس
لة عصراق
دةكرصت وةك
تةنها يةك
دةستةلآت لة
بةغدا و
هةلومةرجصكي
تايبةتيش لة
كوردوستان وة
ئةو دةستورةش
كة خةلَك ضةند
أؤذصكي تر
دةضن دةنطي لة
سةر دةدةن
هةمان شصوازي
دةستةلآت
دةكات بة ياسا
لة عصراقدا.
أاستييةكي
سياسي خؤي
بةسةر كورديش
و شيعةي عصراقيشدا
دةسةثصنصت,
ئةويش ئةوةية
كة كورد هةموو
ولآتاني
دةوروبةر دذي
ئةوةن كة هيض
جؤرة دةستةلآتصكي
سياسي و
ئابوريان
هةبصت, وة شيعةش
جطة لة ئصران
كة نيازي هةية
دةستةلآتيان
بةسةردا بطرص
و خؤييان ثص
بةهصز بكات
أووبةأوي
هةمان
دووذمنكاري
دةبنةوة لة
لايةن باقي ولآتاني
دةوروبةرةوة,
هةتا لة أوي
جيهانيشةوة لةبةر
توندأةويي
مةزهةبي
لايةنطريةكي
باش نية بؤ بة
دةستةلآت
طةيشتني شيعة
لة عصراقدا ئةمةش
ئةو ناضاريية
دروست دةكات
كة كورد و عةرةبي
شيعة لةم
كاتةدا
ثصويستيان بة
يةكتر هةية تا
هةردولايان
دةسخةأؤ نةبن
و هةمان دةردي
هةشتا سالَي
أابردويان
بةسةردا
دووبارة
نةبصتةوة.
بةلآم
ئالَؤزي
لةوةداية كة
هيض كام لةم دوو
لايةنة نة
طةشتونةتة
ئاستصكي
كاملَ بوني سياسي
ئةو تؤ كة
بتوانن
بةرنامةيةكي
كاريطةر بؤ
بةهصزكردني
خؤيان
دابأصذن. وةك
كورد’, عةرةبي
شيعةش كراون
بة ضةندين
بةشةوة تا دذي
خؤيان و دذي
طروثةكاني
تريش بةكار
بهصنرصن.
دةستورصكي
باش لة
عصراقدا
ئةطةر كاري ثص
بكرص ئةو
ئامأازة
بةهصزة دةبصت
كة ئازادي بؤ
ئةو دوو طروثة
فةراهةم
دةكات, بةلآم
دةستورةكة دةبصت
وا دابأصذرصت
كة ئةو دوو
طروثة
بطةيةنصتة
دةستةلآت و
يةكتريان لة
أوي سةربازي و
ئابوري و
سياسيةوة ثص
بة هصز بكات و
لة
ئةنجاميشدا عصراق
بكات بة
ولآتصكي
بةهصز و بص
ئاذاوة لة ناوضةكةدا,
نةك ئةو
دةستورة
هةلَةيةي كة
ئيستا
بةنيازن بة
عصراقيةكاني
بفرؤشن كة جطة
لة دوا كةوتن
و ئاذاوة هيضي
تري بة دواوة
نابصت. بةندةكاني
ئةو دةستورة
هصندة دذ بة
يةكن كة ئةطةر
ببصت بة ياسا
و كاري ثص
بكرص, عصراق لة
ليتاوي
نةزانيدا
دةضةقصنصت و
هةتا هةتاية
ئةبصت كالَةك
بة ئةذنؤ
بشكصنن و كورديش
لة هةموان
زياتر زةرةر
مةند دةبن
ضونكة وردة
وردة حكومةتي
ناوةندي
عصراق بةرةو
بةهصزي
سةربازي
دةروات و
كورديش بةرةو
لاوازي ئةمةش
مةترسي
دةخاتة سةر
هةموو
دةستةلآتة
سياسي و ئابوريةكاني
كوردوستان.
بؤية من داوا
لة دةنطدةراني
كورد دةكةم كة
دةنطي نا
بدةن بةم
دةستورة تا
نةبصت بة
ياسا. هةروةها
دةستةلآتداراني
كورد دةبصت
ناضار بكرصن
كة بة زوترين
كات دةستوري
كوردوستان دا
بنصن كة تصيدا
سنوري
كوردوستان
دياري
كرابصت’,
سوثاي
كوردوستان
بونياد نرابصت,
وة كوردوستان
بة ثصي ياسا و
بة شصوةيةكي
ديموكراتيانة
بةأصوة ببرصت
تا لة خولي
دووهةمي
طفتوطؤي
دةستوردا
يةكساني بؤ
كورد دابين
بكةين لة
هةموو
بوارةكاني
سياسي و ئابوري
و سةربازيدا.
October 9, 2005