ثارلةمانة كارتؤنصكةي كوردوستاني باشور
ثارلةماني
كارتؤني ضية و
كةي
ثةرلةمانصك
دةبصت بة
كارتؤني؟
كارتؤني
ووشةيةكة
لةدواي نةورؤزي
1974 وة بة بلآوي
لة زاراوةي
سياسي كورديدا
جصطاي خؤي
كردؤتةوة. من
نازانم كص
يةكةم كةس بووة كة
ووشةكةي
داهصناوة,
بةلآم ئةم
زاراوةية
بةسةر هةردوو
ئةنحومةني
ياسا دانان و
أاثةأاندني
ناوضةي
ئؤتؤنؤمي
كوردوستاندا
سةثصندرابوون
ضونكة هةر دوو
ئةنجومةني
ناو براو
نوصنةري
أاستةقينةي
خةلَكي
كوردوستان نةبون
و حيزبي بةعس
بة تةواوةتي
زالَ بوو بةسةرياندا
و ئةنداماني
ئةو دوو
ئةنجومةنةش
كةسانصك بون كة
نةك هةر ثصشتر
دةستنيشان
كرابون بؤ ئةو
كارة, بةلَكو
كةسانصكي
مةراي كةر و
مل كةض و طوص أايلَ
بوون بؤ هةموو
فةرمانةكاني
بةعس, بؤية ووشةي
كارتؤني لة
جصي خؤيدا بوو
و نةدةضووة خانةي
ئيهانة يان
ثأوثاطةندةي
نةياران. هةر
وةها ئةم
زاراوةية لةو
كاتةوة بؤ هةر
دام و
دةزطايةكي دي
بة كار
دةهصنرصت كة
بة أوالَةت بوني
هةبصت و لة
بنةوة و بة
نهصني يان بة
ئاشكرا
كةسانصكي تر
بةأصوةي بةرن,
بؤية لة جصطاي
خؤيدا دةبصت
كة هةمان ناو
بة سةر
ثةرلةماني كوردوستانيشدا
بسةثصنرصت ض
ئةمةي ئيستا
بصت يان ئةو
ثةرلةمانانةي
ثصشو كة
ثصشينةيةكي زؤر
لةكة داريان
لة ثاش خؤيان
بةجص هصشت.
لة دواي
أاثةأيني 1991ي
خةلَكاني
كوردوستاني باشور و دوايش
بة هؤي
كشانةوةي
أذصمي بةعس لة
سص ثارصزطاي
ئةو بةشةي
كوردوستاني
باشور,
ئيدارةي ئةو
سص ثارصزطاية
كةوتة بن دةست
حيزبة
كوردييةكان.
ئةو حيزبانةش
بة درصذاي مصذويان
بة نةرصتصكي
خصلآنة
كارةكاني
خؤيان و جةماوةريان
بةأصوةبردووة
و لة هةر
حيزبصكيشدا
تةنها يةك
ثياو
دةستةلآتدار
و لؤردي شةأ
بووة و ئةركي
باقي
ئةندامةكاني
تري حيزبةكة
ئةوة بووة كة
فةرمانةكاني
ئةو لؤردةجص
بة جص بكةن بةبص
هيض ثرسيارصك,
بةلآم لة بةر
ضاو لص كةري و ئارايشت
كردني أوي
دزصوي
لؤردةكاني
شةأ لة كوردوستاني
باشوريش, لة
سالَي 1992دا
هةلَبذاردنصكي
درؤينة و خؤ
هةلَخةلَةتصنةرانة
ئةنجام درا,
بةلآم هةر زوو
ئاشكرا بوو كة
لؤردةكاني شةأ
لة كوردوستان
هصشتا
نةطةيشتونةتة
ئةو ئاستي
هؤشياريةي كة
هةتا بة
ئةنجامةكاني
هةلَبذاردنصكي
درؤش أازي بن
بؤية ئةنجامي
هةلَبذاردنةكة
ثشت طوص خرا و
لؤردةكان بة
ئارةزوي خؤيان
كةوتنة
دابةشكردني
دةستةلآت و
داراي كوردوستان,
بةلآم هةر زوو
دةركةوت كة
لؤردةكان هةتا
نةطةيشتونةتة
ئةو ئاستةش كة
دةستةلآت بةش
بكةن بؤية بة
ثصي نةرصتة
باوةكةيان
كةوتنة يةكتري
داثلَؤسين و
وصرانكردني
كوردوستان و
كار طةيشت
بةوةي كة هةتا
دوذمناني
كوديش كةوتنة
أجاكردن
لصيان كة
تؤزصك دةست
بثارصزن. لة
ئةنجاميشدا
تةنها بة
دابةشكردني
ئةو سص ثارصزطايةي
كوردوستان
شةر أاطيرا و
هةركةس لة ناوضةي
خؤي كةوتة
بازرطاني
كردن و زؤر
دلَخؤشيش بوون
بةو
هةلومةرجة و
ئةطةر لصيان
بطةأاناية, بة
شادمانييةوة
دةيان سالَي
تريش ئةو
كؤلكة دةستةلآتانةيان
بةأصوة دةبرد
كة هةركاميان
لة كونجصكا بؤ
خؤي
دايمةزراندبوو
و ببون بة خاوةن
دةستةلآت.
دةستةلآتي
أاستةقينةش
لة كوردوستاندا
لةو دوو
ديوةخانةوة و
لة طؤترة دةردةضون
و ئيستاش هةر
دةردةضن كة
بةأصزان
تالَةباني و
بارزاني لة
قولآضوالان و
سةلاحةدين
دايان ناون.
ثةرلةمانتاراني
كورد تةنها
كؤمةلَص فةرمانبةري
دانراون كة
فةرمانةكاني
ئةو دوو ديوةخانة
جص بةجص
دةكةن. , بةلآم
داطيركردني عراق
و بةرنامةي
نوصي
ئةمةريكا بؤ
ولآتةكة’ دةستةلآتداراني
كوردي ناضار
كردووة
كةبكةونةوة
خؤ و ديسان
ثلانصكي وا
داأصذن كة
أيسةكةيان لص
نةبصتةوة بة
خوري و
دةستةلآتيان
لةدةست دةرنةضصت
و
كوردوستانيش
هةر لةو دوو
ديوةخانةوة
بةأصوة ببرصت.
بيرةوةري
أاستي
أوداوةكان
هصشتا تازةن
لة يادي
خةلَكي
كوردوستاندا
و ثصويست
ناكات لصرةدا
ئصمة بضينة
ناو وردةكاري
ئةو هةلَة يةك
لة دواي
يةكانةي بة
ثصي بةرنامةي لؤردةكاني
شةأ لة
كوردوستاندا
ئةنجام دران, بةلآم
حةز دةكةم
ضةند سةرنجصك
أابطةيةنم تا سةرةتا
و ثرؤسةي بة
كارتؤني بوني
ثةرلةماني كوردوستان
أون بكةمةوة.
لة
هةلومةرجي
ئاسايدا
بنةماكاني
دةستةلآت و
شصوازي
بةأصوةبردن لة
دةستورصكدا
دياري كراون و
ئةو كةس و
حيزبانةي
خؤزياري
دةستةلآتن بة
ثصي ئةو
دةستورة لة ثرؤسةكةدا
بةشداري
دةكةن و
بةرنامة و
لصهاتويي
خؤيان بة
جةماوةر
أادةطةيةنن,
بةلآم هةلومةرجي
كوردوستان
ئاساي نةبوو
وة دةستورصك لة
ئارادا نةبوو.
ئؤبالَي
ئةوةش
دةطةأايةوة
بؤ ئةوةي كة
كورد هيض وةخت
بيري لةوة
نةكردبؤوة كة خؤيان
بأياردةربن
لة كارصكي
ئةوتؤدا وة خؤ
ئامادة بكةن
كة ئةطةر أذصم
أوخا يان
كشايةوة ضؤن
ولآت
بةأصوةبةرن.
هةلَةي
يةكةمي
دةستةلآتداراني
كورد لةوةدا
بوو كة ثصش
هةلَبذاردني
1992 نةيان تواني
هيض
مصكانيزمصك
بهصننة ئاراوة
كة
هةلَبذاردنصكي
أةوا و
ثةرلةمانصكي
كارامةي لص
بكةوصتةوة.
هةلَةي
دووهةمصش
ئةوة بوو كة
هةتا خودي ئةو
حيزبانةش كة
هةلَبذاردنةكايةن
بة ثصي
بةرذةوةندي
خؤيان بةأصوة
بردبوو هيض
حسابصكيان بؤ
هةلَبذاردنةكة
نةكرد و بة
ئارةزوي
خؤيان و بة
شصوةيةكي
خصلَةكيانة
كةوتنة
دابةشكردني
دةستةلآت و
يةكتري خواردن
لةسةر
دةستةلآت.
ئةو دوو
هةلَةيةش
بونة بنةماي
هةموو هةلآكاني
تر و
هةلومةرجصكي
هصناية
كايةوة كة
زياتر لة
دوازدة سالَ
كوردوستاني
لة دواكةوتوي
و نةزانيدا
هصشتةوة و
سةلماندي كة
دةستةلآتداراني
كورد توصذصكن
كةنةك هةر دةرس
لة هةلَة
مصذوييةكاني
خؤيان
وةرناطرن بةلَكو
بةتونديش دذي
هةركةسصك
دةوةستنةوة كة
هةلَةكانيان
دياري بكات و
أصطا ضارة
بخاتة بةردةم
طةلي كورد.
ئةو
ناهةموارييةش بة
هةلَبذاردنةكةي
سةرةتاي 2005
كؤتاي ثص نةهات
ضونكة نةك هةر
ثصش
هةلَبذاردنةكة
دةستةلآتداراني
كورد
ثرؤسةكةيان
لة بار برد,
هةتا دواي هةلَبذاردنةكة
و مةيسةربوني
ثلانةكةيان
هيض حسابصك بؤ
ثةرلةمان و
خةلَكي
كوردوستان
ناكةن و لة
دوو
ديوةخانةكةي
قةلآضوالان و
سةلاحةدينةوة
كوردوستان
بأياري لةسةر
دةرصت وة ئيستاش
هةر ئةو دوو
ديوةخانة
خؤيان سوثان’,
ثؤليسن,
دادطان, بازرطانن,ميديان.
لةم
نةهامةتييةي
كورديشدا ثةرلةمانتارصك
نةهات بلَصت ثدك و
ينك مافيان
نيية كة
لةبةيني
خؤياندا
بأيار بدةن لة
كاتصكدا
خةلَك دةنطي
بؤ
ثةرلةمانصك
داوة كة
نوصنةراتيان
بكات.
ثةرلةمانتاران
ضاوةأوانن
بأيارةكان لة
دوو
ديوةخانةكةوة
بدرصن و ثصيان
بلَصن كةي
ئةوان
دةتوانن بأؤن
وةك
فةرمانبةر ثةرلةمانة
كارتؤنصكةي
كوردوستان بة
مةبةستي
ئارايشكردني
أوي دزصوي
لؤردةكاني
شةر بخةنةوة
طةأ تا
لؤردةكان بلَصن
ئصمةش ثصشكةوتوين
و
ثةرلةمانمان
هةية.
تا ئيستا
ئصمة ضةند
جارصك بة
نوسين
ئاماذةمان
بةوة داوة كة
ثةرلةماني كوردوستان
لة دواي
هةلَبذاردنةكةي
سالَي 1992 دةرفةتصكي
مصذويي و كةم
وصنةي بؤ
هةلَكةوت كة ضةند
هةنطاوصكي
طرنط بنصت تا
بزاظي أزطاري
خؤازي كوردي
لةو بؤتة
خصلَةكيانةيةي
كة تصدا ضةقي
بوو
دةربهصنصت و
بة شصوةيةكي سةردةميانة
و كاري طةر
بنةماكاني
ثصشكةوتن و
سةركةوتني بؤ
دابمةزرصنصت
و بةوةش
تواناي كورد
زياد بكات و
دةستةلآتي
دةزطا
جاسوسيةكاني
ولآتاني
دةوروبةر
بةسةر
بزاظةكةدا
لةناو بةرصت.
ئةو كارةش
بةوة مةيسةر
دةبوو كة
ثةرلةمان
أاستةوخؤ
ثرؤذةي
دةستوري
كوردوستاني
بخستايةتة
بةرنامةي
كاري خؤيةوة,
وة بة ثصي ئةو
دةستورة
سنوري جوطرافي
كوردوستاني
باشور دياري
بكراية, شصوازي
فيدراليةت و
ثةيوةندي
كورد و
نةتةوةكاني
تري عراق
دياري بكراية,
سوثاي
نةتةوةيي كوردوستان
دروست بكراية
وة ميليشياي
حيزبةكان ضةك
بكراناية,
دةزطاي بص
لايةني
بلآوكرنةوةي
نةتةوةيي
دروست بكراية
و دةزطاي
ثأوثاطةندةي حيزبةكان
دابخراناية,
دةستةلآتةكاني
داد و ئاسايش
و
بةأصوةبةرايةتي
لصك جيا
بكرانايةتةوة
و سةربةخؤ
بوناية, وة
سةركردةي
كوردوستان
بسثصردراية
بة كةسصكي بص
لايةن و
هةلَبذصردراو
كة نوصنةري
جةماوةر
بواية و
ثارصزةري دةستوري
كوردوستان
بواية تا
دةرفةتي كاري
سياسي و ثصش
بأكص بؤ هةموو
حيزبةكان
دابين ببواية
بص ئةوةي زيان
بة يةكصتي
ولآت و كاري
طةري بزاظةكة بطةيةنصت. بةلآم
بة داخةوة هيض
كام لةم
هةنطاوانة
نةنران و كة
ئصمةومانانيش
بةنوسين
باسمان
دةكردن, ثصمان
دةوترا كة
كصكي زةهراوي
دةرخواردي
خةلَكي
كوردوستان
دةدةين وةيا
طالَتة بة
كةلتوري
كوردي دةكةين.
ئيستاش
دواي
سيازدةسالَ
سةرطةرداني و
بص سةرةوبةريي
و دواي ئةوةي
كة تةنها بة
زؤري بصطانة
هةلَبذاردنصكي
تر لة
كوردوستاندا
ئةنجام درا,
لؤردةكاني
شةأ
دةيانةوصت
ئةم هةلَبذاردنةش
بة دةردي هةلَبذاردنةكةي
1992 بةرن.
لصرةدا
كة
سةركردايةتي
كورد كةأ بوون
لة ئاست
داخوازييةكاني
خةلَكي
كوردوستاندا, ئصمة
أوي
قةلَةممان
دةكةينة
ئةنداماني ئةو
حيزبانة و
هةموو ئةو
كةسانةي كة بؤ
ثةرلةماني
كوردوستان
هةلَبذصردراون
و دةلَصين:
بةهصض أصك
كوتنصك أازي
مةبن كة لة دةرةوةي
ثةرلةمان و لة
دوو
ديوةخانةكةي
كوردوستان
هةلَبةستراون.
بص دةنطيتان
لةمةأ ئةم
كارة
ناياساييانة
خيانةتة لة
خؤتان و طةلةكةتان
و
ديموكراتيةت.
ئةركي
سةرشاني
ئصوةية, ئةركي
ياساي و
أةوشتي و كورد
بونتانة كة
هةرضي زوو ترة
كؤبنةوة و ئةو
هةنطاوة
طرنطانةي كة ثةرلةمانةكة
1992 نةينا ئصوة
بينصن تا
بتوانن لةبةردةم
مصذو و
طةلةكةتاندا
سةرتان بةرز
أاطرن. ئةطةر
سةركردايةتي
خصلَةكي كورد
ويستيان أصتان
لص بطرن و
دةرطاي
ثةرلةمانتان
لص دابخةن,
لةسةر
شةقامةكاني
هةولصر كؤ
ببنةوة و بؤ خةلَكي
كوردوستان و
جيهاني
بسةلمصنن كة
ئةم ثارلةمانةش
كارتؤني نيية
و نايةلَن
ببصت بة كارتؤني.
Monday, May 16, 2005